Tagarchief: snaar

Creatief met snaren

Hier is duidelijk een creatieve pianostemmer bezig geweest! De hoogste enkele bassnaar was gebroken en daarvoor heeft hij de linker snaar van het eerstvolgende dubbelkoor verplaatst naar links. Ik weet dat het helemaal fout is (de demper moet je dan eigenlijk ook veranderen) maar toch geniet ik van zulke oplossingen:)

Creatieve pianostemmer aan het werk…

Montage pianosnaar

  1. Draai allereerst de stempen 4 hele slagen uit het stemblok en zorg dat het gat van de pen beneden uitkomt.
  2. Haak het oog om de aanhangstift. Let erop dat de winding met de open kant naar boven is (zie afbeelding) om lostrekken van het oog te voorkomen.
  3. Trek de snaar over de kam, langs de stift of agraffe langs de stempen en knip af op 3 windingen na de stempen. Ervan uitgaande dat de stempen ca. 7 mm dik is, is dit ongeveer 6,5 cm (7 x 3,14 x 3 = 65,94). Ikzelf gebruik als leidraad een handbreedte van 4 vingers.
  4. Steek vervolgens de snaar door het gat zodat de snaar een klein stukje uitsteekt en draai met de klok mee zodat de windingen mooi tegen elkaar aanliggen. Tik met een hamer en schroevendraaier de snaar goed tegen de kam en om de aanhangstift.
Duits oog
Duits oog met open kant winding naar boven.

Toonhoogte piano verhogen

De toonhoogte is normaal gesproken 440 Hz. Daarmee bedoelen we dat de a rechts van de centrale c een frequentie heeft van 440 Hertz. Dit is internationaal (sinds 1939) zo afgesproken. Hier wordt wel eens een beetje van af geweken, meestal naar boven. Moderne symfonieorkesten spelen soms op een a van 440 Hz.

Het kan gebeuren dat de toonhoogte van uw piano gezakt is. De oorzaak is meestal dat de piano langere tijd niet gestemd is, en dan hebben we het over meerdere jaren. Het verhogen van de toonhoogte is wel mogelijk maar er zijn wel een aantal risico’s aan verbonden.

  • Het grootste risico is het breken van snaren. Zeker bij de wat oudere instrumenten is dit risico tamelijk groot. Als er een snaar breekt kan deze natuurlijk vervangen worden, echter heeft dat een paar vervelende consequenties:
    1. Hij kost geld (30 tot 40 euro per snaar). Als er een paar snaren breken overtreffen de kosten al gauw de waarde van de piano.
    2. Een nieuwe snaar klinkt totaal anders dan de oude snaar.
    3. De nieuwe snaar is nog jaren aan ontstemming onderhevig voordat hij stabiel blijft in toonhoogte.
  • Soms zijn er 2 stembeurten nodig om de piano op de hogere toonhoogte te krijgen en te houden.
  • Als de stempennen al niet zo stevig meer in het stemblok zitten (wat vaak het geval is bij oude piano’s) dan zal een hogere frequentie (lees: meer trekkracht op de stempen) leiden tot een snellere ontstemming.

Tafelpiano

Het woord zegt het al: deze piano lijkt in gesloten toestand op een tafel. Tafelpiano’s hebben een matige klank door de kleine zangbodem en het mechaniek is lastig te bereiken door de compacte bouw.

Toch zijn sommigen, hoewel zeker 50 jaar oud, niet eens in heel slechte staat daar er vaak weinig op gespeeld is. Alleen de besnaring gooit vaak roet in het eten bij het weer aan de praat krijgen van een tafelpiano. Door het lange ‘niet stemmen’ zijn brekende snaren bij het stemmen soms moeilijk te voorkomen.

Tafelpiano open

Tafelpiano in open toestand…

Tafelpiano dicht

…en in gesloten toestand.

Gescheurde kam

Bij het beoordelen van een piano is het ook van belang de staat van de kam goed in de gate te houden. Een gescheurde kam zorgt voor een slechte trillingsoverdracht naar de zangbodem en dus klinken de betreffende tonen erg slecht. Ook kunnen de gescheurde delen van de kam gaan rammelen. Bovendien is de stemming van die snaren erg instabiel.

Een gescheurde kam betekent bij goedkope piano meestal het einde van de piano daar restauratie erg duur is.

Gescheurde kam

Gescheurde kam

Gemengde snaren? Opletten!

Als u een piano aanschaft waarbij een aantal snaren vervangen zijn (zie foto onder), ga er dan maar vanuit dat de rest ook erg kwetsbaar is. Zeker als u de piano op originele toonhoogte wilt (a=440 Hz) is de kans dat er meer gaan breken erg groot.

Snaren oud en nieuw

Enkele snaren zijn duidelijk (slordig) vervangen. Oppassen dus.

Waarom breekt pianosnaar?

Meestal bij een combinatie van lang niet gestemd en ouderdom. Oude snaren (bij jaren ‘20 piano’s) die ver in toonhoogte zijn teruggezakt kunnen soms de hogere spanning niet meer aan bij het stemmen en breken.
Snaarbreuk komt het meest voor bij de bassnaren. Dat heeft twee oorzaken:

  1. allereerst natuurlijk omdat het staal meestal verouderd is.
  2. de koperwindingen om de stalen kern zijn aan elkaar geroest waardoor er geen rek mogelijk is van de kerndraad. Bovendien veroudert het koper en is daardoor minder buigzaam.
  3. bassnaren lopen vaak in een hoek vanaf de stempen naar de kam  (zie foto). Als de snaar lang zonder te bewegen zo heeft gezeten dan ontstaat er op dat punt zoveel wrijving bij het stemmen (door oxidatie e.d.) dat de snaarspanning tussen stempen en stift te groot wordt bij het spannen van de snaar. Wat nog wel eens helpt is de snaar eerst een beetje te ontspannen, zodat de snaar losschiet uit de hoek, en dan pas aandraaien.

Hoek van de snaar

Hoek van de snaar tussen stempen en kam